5 Mayıs 2017

Senelerdir satılamayan Mimar Sinan’ın eseri, bir kez daha satışta…

Senelerdir satılamayan Mimar Sinan’ın eseri, bir kez daha satışta…




Ayakapı Hamamı'nın geçmiş yıllara ait bir görüntüsü

İstanbul’un silüeti meselesi ara ara gündeme gelir ve binlerce senelik tarihi boyunca kendiliğinden oluşan, görenleri kendine hayran bırakan o şehir görüntüsünün geldi hal nedeniyle tartışmalar çıkar. Hatta birkaç sene önce dönemin Başbakanı Ahmet Davutoğlu ve Cumhurbaşkanı Erdoğan da bu tartışmaya katılmış, bazı yaptırımların olacağı açıklanmıştı. Fakat, maalesef iş sadece silüette kalmıyor; ne yazık ki artık pek göz önünde kalmayan tarihi yapılar da gidiyor, yıkılıp yerine havalı plazalar yahut alışveriş merkezleri yapılıyor… İşte bunlardan birisi de tarihi senelerdir satılmaya çalışılan fakat zaman içinde aldığı darbelere karşı yıkılmamakta direnen, Mimar Sinan’ın günümüze ulaşmış ve halen ayakta olan nadir eserlerinden biri olan İstanbul Fatih Cibali’deki Ayakapısı Hamamı…
Hamamın cadde tarafından bir görüntüsü

Mimar Sinan’ın elinden, kerestecilere…


Oldukça yakın zamana kadar değeri ve kim tarafından yaptırıldığı bilinmiyordu. Refik Altınay tarafından yayınlanmış İstanbul kadısına hitaben yazılmış bir hükümden anlaşıldığına göre hamam, Sultan 2. Selim’in hanımlarından ve Sultan 3. Murad’ın annesi olan Nurbanu Sultan tarafından Mimar Sinan’a yaptırılmıştı. Amacı ise Üsküdar’daki meşhur Atik Valide Sultan Külliyesi’ne gelir sağlamak olan hamam, Nurbanu Sultan tarafından vakfedilmişti. Nurbanu Sultan tarafından yaptırılan hamamın kimin elinden çıktığını ise yine Mimar Sinan’ın kendisinden öğreniyoruz; eserlerinin listesinin yazılı olduğu Tuhtetü'l-mi'marin isimli kitapta “İstanbul'da Yenikapı' da mezburenin (yukarıda ismi geçen kişi-kadın-) hamamı” ifadesiyle Ayakapısı Hamamı’nı zikretmektedir.

Giriş tarafının dışarıdan görünüşü

Yüzlerce yıl işlevini sürdüren ve bu süre içinde halk arasında içinde ufak bir havuz da bulunduğundan dolayı Havuzlu Hamam, Cibali Hamamı, Ayakapı Hamamı,  Valide Sultan Hamamı, Yenikapı Hamamı ve eskiden o bölgede çokça oturan Yahudiler’in kullanmasından dolayı Çıfıt Hamamı gibi isimler alan hamam, 1930’lara, takribi 1932’ye kadar hamam olarak kullanılmaktaydı. Sonrasında ise zamanın yükünü kaldıramamış olacak ki işlevini kaybetmiş ve terk edilmiştir. Hamamın bulunduğu Haliç bölgesi 1936’da sanayi bölgesi ilan edilince hamamın da bulunduğu Abdülezel Paşa Caddesi keresteciler tarafından kullanılmaya başlanmış, 1947’de ise Kayserili bir kereste tüccarı bu yapıyı kereste deposu olarak kullanmaya başlamış…

Hamamın çökmek üzereyken nispeten elden
geçirilmiş kapısı

Tipik bir Osmanlı zamanı Türk işi ama…


Cumhuriyet tarihinin en büyük kalemlerinden biri olan Reşad Ekrem, hamamı görüp gezdiği 1947 yılında da ne kadar çürük ve hatta büyük bölümünün çökük olduğunu anlatıyor. Yani o zamandan bu zamana geçen süre zarfı maalesef sadece daha fazla çöküntü getirmiş; zira hiçbir bakıma uğramamış, uğramadığı gibi yakın zamana kadar hemen dibindeki akü bayisi nedeniyle daha büyük tahribata uğramış vaziyette.

Üstleri kubbeli, tonozlu dört halvetten oluşan ve bugün maalesef çoktan yıkılmış olan sıcaklık bölümleri, yine bugün bulunmayan fakat Reşad Ekrem’in 1947’de “son parçasını  görebiliyorum” dediği kalem işi nakışlardan süslemeleri, benzerine oldukça az rastlanan cinste soyunma kısımlarının yan tarafları aynalı tonozlarla ve ortası oldukça güzel bir kubbeyle çevrelenmiş, içinde oldukça az rastlanan ve bölgede 16. Yüzyılda çokça Yahudi’nin bulunmasından dolayı eklenmiş olan havuzu ile oldukça farklı bir konuma sahip olan hamam, maalesef bir kez daha satılığa çıkmış durumda.

Ayakapı Hamamı'nın planı

Onlarca defa satılığa çıktı fakat bir türlü satılamadı


Şuan ki sahipleri tarafından 1971 yılında satın alınan Ayakapısı Hamamı, en azından benim takip edebildiğim kadarıyla 1999 yılından beri dönem dönem, pek çok daha satılığa çıkmış; fakat bir türlü alıcı bulunamamış durumda. Satılması durumunda ne olacağı da meçhul…

Kapının üzerindeki kitabede şu yazıyor;
/ Bi hamdullâh bu cây-ı hurrem-âbâd / Hezâran sa‘y ile buldu çün itmâm / Bu âlî menzile denildi târîh / Ki yüzü suyudur şehrin bu hammâm, 990 /
Daha önce takip edebildiğim kadarıyla 1999, 2000, 2001, 2002, 2006, 2009, 2012, 2016 ve en nihayetinde de birkaç gün önce olmak üzere satılığa çıkarılmış durumda. Hamamın tapusunu elinde bulunduran aile bundan birkaç sene önce gazetelere verdiği röportajlarda böyle son derece büyük tarihi öneme sahip bir hamamı kendilerinin de satmak istemediklerini, fakat restorasyon yapılmasını karşılayamayacakları ve artık bakımını da yaptıramadıkları için satmak zorunda olduklarını söylüyorlar.  Yine birkaç sene öncesinde belediye başkanı ile yapılan bir söyleşide bu hamamın ve diğer tarihi eserlerin durumu sorulmuş, devlete haddinden fazla maddi yük getireceği sebebiyle kamulaştırılmaya karşı oldukları cevabı alınmıştı.

Kubbesinde otların ve incir ağaçlarının yetiştiği Mimar Sinan'ın
hamamı Ayakapısı

Mimar Sinan’ın 500 yıla yakın ayakta kalmayı başaran eserine ne olacak ?



                Doğru düzgün hiçbir bakım görmediği halde, 400 küsür sene boyunca ayakta kalmayı başaran, Osmanlı dönemi klasik Türk mimarisinin izlerini çok net gösterdiği ve İstanbul’un gayrimüslim nüfusunun da izlerini taşıyan bu tarihi yapı ne olacak ? Şimdiye kadar olduğu gibi çürümeye mi bırakılacak yoksa, birkaç gün önce farklı bir emlak şirketinin pazarlama işlerini üstlendiği gibi 3 milyon Euro’ya satılacak ve bu güzelim tarihi bina yıkılarak yerine alakasız bir yer mi yapılacak ? Aşağıda verilen ilandaki “tehdit” yahut “artı” ve “eksi” gibi başlıklara bakmak dahi durumun ne kadar vahim olduğunu anlatmaya yetiyor…  

Emlak şirketine göre tarihi hamamın "güçlü" ve "zayıf" yönleri

Emlak şirketine göre Mimar Sinan'ın elinden çıkma tarihi hamamın
"fırsatları" ve "tehditleri"
Mimar Sinan elinden çıkma 1582 tarihli, bu tarihi hamamın
güncel fiyatı...




Share:

1 yorum:

  1. Bizim huyumuz zaten fırsat bulduğumuzda elimize her geçeni satmak. Ne demek devlete haddinden fazla yük getirmek? Onlar bizim tarihimiz ve değeri para ile ölçülemez. Devlet bu yapıyı satın alıp gereğini yapmalı.

    YanıtlaSil

Tavsiye Edilen Sayfalar